ระบบเบรกเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้รถชะลอและหยุดได้อย่างปลอดภัย หากแป้นเบรกให้ความรู้สึกต่างจากเดิม แม้รถจะยังพอขับได้ ก็ไม่ควรมองข้าม เพราะความผิดปกติอาจรุนแรงขึ้นโดยไม่รู้ตัว
อาการที่พบได้บ่อยคือแป้นเบรกจม เบรกแข็ง และรถปัดไปด้านใดด้านหนึ่งขณะเบรก แต่ละอาการมีลักษณะและสาเหตุที่แตกต่างกัน ผู้ขับขี่จึงควรรู้วิธีสังเกต วิธีรับมือเบื้องต้น และจุดที่ควรหยุดรถทันที
แป้นเบรกจม เบรกแข็ง และรถปัดต่างกันอย่างไร
แป้นเบรกจม
แป้นเบรกจมคือ อาการที่ต้องเหยียบเบรกลึกกว่าปกติ แป้นเบรกนิ่ม หรือเหยียบแล้วค่อย ๆ ลดต่ำลงจนเกือบแตะพื้นรถ บางครั้งรถยังชะลอได้ แต่ต้องใช้ระยะเบรกมากขึ้น หรือต้องกดเบรกจนสุด
สาเหตุที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่
- น้ำมันเบรกต่ำหรือมีการรั่ว
- มีอากาศอยู่ในระบบเบรก
- แม่ปั๊มเบรกมีปัญหา
- ท่อหรือสายเบรกชำรุด
- ระบบเบรกสูญเสียแรงดัน
การสูญเสียแรงดันในระบบไฮดรอลิกอาจทำให้แป้นเบรกนิ่มหรือจมถึงพื้น ขณะที่อากาศในน้ำมันเบรกก็อาจทำให้ระยะเหยียบแป้นเบรกเพิ่มขึ้นและประสิทธิภาพการเบรกลดลงได้
หากแป้นเบรกจมถึงพื้น หรือเหยียบแล้วรถไม่ชะลอตามปกติ ต้องถือว่าเป็นเหตุฉุกเฉิน ไม่ควรขับต่อไปยังอู่ด้วยตัวเองเพราะเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ
เบรกแข็ง
เบรกแข็งคือ อาการที่แป้นเบรกกดยาก ต้องออกแรงเหยียบมากกว่าปกติ แต่แป้นแทบไม่ขยับ รถอาจยังชะลอได้บ้าง แต่ผู้ขับขี่ต้องใช้แรงมากและระยะหยุดอาจเพิ่มขึ้น
สาเหตุที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่ ระบบช่วยผ่อนแรงเบรกมีปัญหา ท่อสุญญากาศรั่ว ปั๊มสุญญากาศทำงานผิดปกติ หรือเครื่องยนต์ดับจนแรงช่วยเบรกลดลง
ควรตรวจด้วยว่าไม่มีพรมปูพื้นหรือสิ่งของเข้าไปขัดบริเวณแป้นเบรก หากเอาสิ่งกีดขวางออกแล้วเบรกยังแข็งผิดปกติ ควรหยุดใช้รถและนำเข้าตรวจสอบ
รถปัดหรือดึงไปด้านใดด้านหนึ่ง
รถปัดคืออาการที่รถเบนหรือดึงไปทางซ้ายหรือขวาขณะเหยียบเบรก ผู้ขับขี่อาจต้องจับพวงมาลัยต้านไว้เพื่อรักษาทิศทาง
สาเหตุอาจมาจากแรงเบรกของล้อแต่ละข้างไม่เท่ากัน คาลิเปอร์เบรกติด ผ้าเบรกสึกไม่เท่ากัน จานเบรกมีปัญหา หรือมีน้ำมันปนเปื้อนบริเวณชุดเบรก นอกจากนี้ แรงดันลมยางและช่วงล่างก็อาจมีส่วนเกี่ยวข้องได้
การที่รถดึงไปด้านใดด้านหนึ่ง รวมถึงความรู้สึกของแป้นเบรกที่ผิดปกติหรือรถหยุดช้าลง ล้วนเป็นสัญญาณว่าระบบเบรกควรได้รับการตรวจสอบ
หากรถปัดแรงจนควบคุมทิศทางยาก ไม่ควรทดลองเบรกซ้ำเพื่อดูอาการ ควรหยุดรถในจุดปลอดภัยทันที
ถ้าเบรกผิดปกติระหว่างขับควรทำอย่างไร
เมื่อรู้สึกว่าเบรกไม่ทำงานตามปกติ สิ่งสำคัญคือตั้งสติ จับพวงมาลัยให้มั่น และพยายามลดความเร็วอย่างต่อเนื่อง
วิธีรับมือเบื้องต้น
- ถอนเท้าออกจากคันเร่งและเปิดไฟฉุกเฉิน
- เหยียบเบรกด้วยแรงที่มั่นคงและสังเกตการตอบสนอง
- หากแป้นเบรกจม ให้ลองย้ำเบรกอย่างรวดเร็วเพื่อสร้างแรงดัน
- ลดเกียร์ลงทีละระดับเพื่อช่วยชะลอรถ
- ใช้เบรกมืออย่างค่อยเป็นค่อยไปตามวิธีในคู่มือรถ
- มองหาพื้นที่ปลอดภัยสำหรับนำรถออกจากช่องทางจราจร
แนวทางด้านความปลอดภัยแนะนำว่า หากแป้นเบรกจมถึงพื้น อาจลองย้ำเบรก ลดเกียร์ และใช้เบรกจอดอย่างควบคุมเพื่อช่วยชะลอรถ ไม่ควรดึงเบรกมืออย่างรุนแรง เพราะล้ออาจล็อกและทำให้รถเสียการควบคุมได้
เมื่อรถหยุดสนิทแล้ว ให้ดับเครื่อง เปิดไฟฉุกเฉิน และไม่ควรนำรถกลับไปขับต่อ แม้อาการจะดูเหมือนหายไปชั่วคราว
อาการแบบไหนต้องหยุดรถและเรียกรถสไลด์ทันที
ความผิดปกติของเบรกบางอาการไม่ควรเสี่ยงขับไปอู่เอง เพราะผู้ขับขี่อาจไม่สามารถหยุดรถได้เมื่อเจอสถานการณ์ฉุกเฉิน
ควรหยุดใช้รถและเรียกรถสไลด์เมื่อพบอาการต่อไปนี้
- แป้นเบรกจมถึงพื้นหรือเหยียบแล้วรถไม่ชะลอ
- เบรกแข็งมากจนต้องใช้แรงเหยียบผิดปกติ
- รถปัดแรงหรือดึงออกนอกเลนขณะเบรก
- ระยะเบรกยาวขึ้นอย่างชัดเจน
- มีไฟเตือนระบบเบรกสีแดงหรือข้อความแจ้งระบบเบรกขัดข้อง
- พบของเหลวรั่วใกล้ล้อหรือใต้ห้องเครื่อง
- ได้กลิ่นไหม้ มีควัน หรือมีเสียงโลหะเสียดสีกัน
- อาการกลับมาเป็นซ้ำหลังจากจอดพัก
คู่มือรถยนต์ของผู้ผลิตระบุว่า เมื่อระบบแจ้งระดับน้ำมันเบรกต่ำควรตรวจสอบทันที และหากมีข้อความว่าระบบเบรกขัดข้อง ให้หยุดรถในจุดปลอดภัยและติดต่อศูนย์บริการ
หากต้องเลือกระหว่างขับช้า ๆ ไปอู่กับเรียกรถสไลด์ ควรเลือกรถสไลด์เมื่อการเบรกหรือการควบคุมรถเปลี่ยนไปจากเดิม เพราะการขับต่ออาจทำให้อาการรุนแรงขึ้นระหว่างทาง
หลังจอดรถแล้วไม่ควรทำอะไร
ไม่ควรทดลองขับวนเพื่อทดสอบว่าเบรกกลับมาเป็นปกติหรือยัง และไม่ควรเติมน้ำมันเบรกแล้วขับต่อทันทีโดยไม่ทราบสาเหตุ เพราะระดับน้ำมันเบรกที่ลดลงอาจเกี่ยวข้องกับการรั่วหรือความเสียหายในระบบ
ไม่ควรมุดใต้รถหรือถอดชิ้นส่วนเบรกริมถนน หากจุดจอดอยู่บนทางด่วน ไหล่ทางแคบ ถนนมืด หรือมีรถวิ่งเร็ว ควรออกไปอยู่หลังแนวกั้นหรือบริเวณที่ปลอดภัยตามสภาพพื้นที่ แล้วแจ้งตำแหน่งให้ทีมรถสไลด์ทราบอย่างชัดเจน
เบรกผิดปกติแม้เพียงครั้งเดียวก็ไม่ควรฝืนขับต่อ
แป้นเบรกจมมักเกี่ยวข้องกับแรงดันในระบบเบรก เบรกแข็งอาจเกิดจากระบบช่วยผ่อนแรงทำงานผิดปกติ ส่วนรถปัดขณะเบรกอาจหมายถึงแรงเบรกของแต่ละล้อไม่เท่ากัน ไม่ว่าจะเป็นอาการใด หากรถหยุดช้าลง ควบคุมยาก หรือมีไฟเตือนร่วมด้วย ควรหยุดใช้งานทันที
การเรียกรถสไลด์ช่วยเคลื่อนย้ายรถไปยังอู่หรือศูนย์บริการโดยไม่ต้องเสี่ยงใช้ระบบเบรกที่อาจทำงานไม่สมบูรณ์ โดยเฉพาะเมื่อเกิดเหตุช่วงกลางคืน ฝนตก หรืออยู่บนถนนที่มีรถใช้ความเร็วสูง การหยุดรถและขอความช่วยเหลือคือทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าทั้งต่อผู้ขับขี่ ผู้ร่วมทาง และตัวรถ
📘 Facebook: fb.com/sumo.roadside
📞 โทร: 092 996 8888
💬 LINE: @sumo.th
🌐เว็บไซต์: https://www.sumoroadside.co.th
